1925 ICA Ideal 111

Ica Ideal 111 – กล้องพับเพลตเพลทเยอรมันสุดคลาสสิก

Ica Ideal 111 เป็นหนึ่งในกล้องระดับพรีเมียมยุคต้นศตวรรษที่ 20 จากผู้ผลิตชั้นนำอย่าง Ica A.G. (Dresden, Germany) ซึ่งต่อมาได้ควบรวมกิจการเป็นส่วนหนึ่งของ Zeiss Ikon อันโด่งดัง กล้องรุ่นนี้ขึ้นชื่อเรื่องงานประกอบที่ปราณีต แข็งแรง และฟังก์ชันที่ยืดหยุ่นสำหรับช่างภาพมืออาชีพในยุคนั้น

สเปกและรายละเอียดทางเทคนิค (Technical Specifications)

• แบรนด์/ผู้ผลิต: Ica A.G., Dresden (Germany)

• ชื่อรุ่น: Ideal 111

• เลนส์ (Lens): Ica "Novar-Anastigmat" 1:6.8 f=9cm (Serial No. 550377)

• ชัตเตอร์ (Shutter): COMPUR (D.R.P. No 258646 / D.R.G.M.)

• ความเร็วชัตเตอร์: ตั้งแต่ 1 วินาที ถึง 1/250 วินาที พร้อมโหมด B (Bulb), Z (Zeit/Time) และ M

• ช่องมองภาพ (Viewfinder): ช่องมองภาพแบบปริซึมสะท้อน (Brilliant/Reflex Finder) พร้อมหลอดระดับน้ำ (Bubble Level) ในตัว

• ระบบโฟกัส: ระบบรางยืดท่อลม (Double Extension Bellows) ปรับความโฟกัสได้ละเอียดด้วยระบบลูกบิดหมุน

• สื่อบันทึกภาพ: เพลทกระจก (Glass Plate) ขนาดประมาณ 6.5x9 ซม. หรือแผ่นฟิล์มเพลตพร้อมซองใส่ (Plate Holder)

จุดเด่นและฟังก์ชันพิเศษ

• Double Extension Bellows (ท่อลมยืดได้ 2 เท่า): ท่อลมยืดออกได้ยาวพิเศษ ช่วยให้ถ่ายภาพระยะใกล้ (Macro) หรือใช้เลนส์ทางยาวโฟกัสสูงขึ้นได้สะดวก

• Rise & Fall / Cross Movements: ตัวมาตรฐานเลนส์ (Lens Standard) สามารถปรับเลื่อนขึ้น-ลง และซ้าย-ขวา เพื่อแก้ความบิดเบี้ยวของเพอร์สเปกทีฟ (Perspective Control) เหมาะกับการถ่ายภาพสถาปัตยกรรม

• งานประกอบประณีต: บอดี้หุ้มหนังแท้สีดำคุณภาพสูง โครงสร้างโลหะอลูมิเนียมเพลตที่แข็งแรงทนทาน น้ำหนักเบาเมื่อเทียบกับกล้องในยุคเดียวกัน

"สัมผัสเสน่ห์งานคราฟต์เยอรมันยุค 1910s–1920s กับ Ica Ideal 111"

หากคุณกำลังมองหากล้องโบราณระดับตำนานที่มีทั้งประวัติศาสตร์อันยาวนานและกลไกอันทรงคุณค่า Ica Ideal 111 คือชิ้นงานสะสมที่ไม่ควรพลาด! กล้อง Folding Plate จากเมืองเดรสเดน ประเทศเยอรมนี มาพร้อมเลนส์ Ica Novar-Anastigmat 90mm f/6.8 และชัตเตอร์ Compur อันเที่ยงตรง

โดดเด่นด้วยท่อลมหนังแท้ที่ยืดได้ยาวพิเศษ (Double Extension) พร้อมระบบปรับระนาบหน้าเลนส์ (Shift Control) ถือเป็นนวัตกรรมที่ล้ำสมัยมากในยุคนั้น เหมาะอย่างยิ่งสำหรับนักสะสมกล้องคลาสสิก ตกแต่งสตูดิโอ หรือผู้ที่หลงใหลในประวัติศาสตร์การถ่ายภาพกล้องเพลตยุคเก่า

กล้อง ICA Ideal ผลิต หรือ ประกอบใน เดรสเดน เยอรมนีตั้งแต่ (ประมาณ) ปี 1910 ถึง 1926 ซึ่งเป็นปีสุดท้ายที่ใช้ชื่อว่า ICA เพราะจะยุบรวมเข้ากับกลุ่มทุนอื่น ๆ ภายในชื่อ Zeiss Ikon 

ICA Ideal รุ่น "111" หรืออีกชื่อหนึ่งคือ "Model A" กล้องพับขนาดเล็ก ใช้แผ่นเพลทขนาด 6.5x9 ซม. และ ฟิล์มแพค ขนาด 2 ¹/₄ x 3 ¹/₄ นิ้ว เป็นกล้องที่อยู่ในยุคของการเปลี่ยนผ่าน จากแผ่นกระจกเคลือบสารไว้แสงชนิดแห้ง ที่เรียกว่า Dry Plate มาเป็นฟิล์มพลาสติกใสเคลือบสารไวแสง ทั้งแบบแผ่น ฟิล์มแพ็ค และ แบบฟิล์มม้วน 120 ที่ใช้กันอยู่จนปัจจุบัน มีเลนส์หลากหลายแบบ ดูจากตัวกล้อง เดิมนั้นออกแบบมาเพื่อใช้กับแผ่นกระจก Dry Plate และฟิล์มพลาสติกแผ่น ที่เรียกว่า Sheet Film Pack ผมลองหาอุปกรณ์เพิ่มเติมที่ทำให้ใช้กับฟิล์มม้วน ที่เรียกว่า Roll Film ได้ จึงทำให้กล้องตัวนี้ใช้งานกับฟิล์มได้หลายแบบ ...

รายละเอียด และ ราคา แคตตาล๊อค ของ ICA ในยุคนั้น ประมาณปี ค.ศ. 1925

ICA Ideal 111 ถือว่าเป็นกล้องคุณภาพสูง ทั้งฟังชั่นการทำงานปรับได้หลากหลาย และคุณภาพของเลนส์ ในยุคนั้น จากแคตตาล๊อคของ ICA ก็มีรูป และ รายละเอียดของตัวกล้อง ราคาดูจากรุ่นที่ถูกที่สุด คือ $40 ลองเทียบราคา จากปี ค.ศ. 1925 กับปัจจุบัน(ค.ศ. 2024) ก็จะได้ประมาณ $721 คิดเป็นเงินไทยก็ 25,000 บาท ขาดเกินนิดหน่อย

เรามาดูรายละเอียดต่าง ๆ ของกล้องตัวที่เห็นอยู่นี้กัน กล้องราคาสูงในยุคนั้น จะมีอะไร และ ใช้งานกันอย่างไรบ้าง

กล้อง ICA Ideal 111 เป็นกล้องที่พับเก็บได้ ทำให้มีขนาดเล็กพกพาสะดวก

      
เมื่อกดปุ่มด้านบนของกล้อง ฝาด้านหน้าจะเปิดออก จะเห็นชุดเลนส์ และ รางสำหรับเลื่อนเลนส์ออกมา
จับปุ่มทั้งสองที่อยู่ด้านหน้าเลนส์ บีบแล้วดึงเลนส์ออกมาจนสุด กล้องก็จะพร้อมใช้งาน

ด้านหน้าของกล้องเมื่อกางออกแล้ว และ รายละเอียดต่าง ๆ ของ เลนส์ตัวนี้

เมื่อกางออกมาแล้ว ด้านหน้าของกล้องจะประกอบไปด้วย ชุดเลนส์ ปุ่มหมุนปรับ เลนส์ขึ้น-ลง ช่องสำหรับมองภาพ ระดับน้ำ

ที่รางเลื่อน ถ้าหันกล้องออกจากตัว ก็จะมีปุ่มปรับโฟกัสอยู่ด้านขวา รางเลื่อนเลนส์อยู่กลาง และ สเกลบอกระยะโฟกัสอยู่ด้านซ้าย

รายละเอียดของเลนส์ตัวนี้ โดยปกติกล้องขนาดนี้ จะเห็นว่าเป็นเลนส์ F=10.5cm แต่ตัวนี้เป็น F=9cm ทำให้ได้มุมมองกว้างขึ้น

เป็นเลนส์ Ica "Novar-Anastigmat" 1:6.8 F=9cm COMPUR shutter

ไล่ตามเข็มนาฬิกา บนสุด ที่ 12 นาฬิกา แป้นกลม สำหรับปรับความเร็วชัตเตอร์ 

ที่ 3 นาฬิกา เป็นไกขึ้นชัตเตอร์ จะไม่ต้องใช้เมื่อใช้ Z (Time) กับ B (Blub)

ที่ 4 นาฬิกา จะมีปุ่มสีเงินกลม เล็ก ๆ ที่ขอบเลนส์ สำหรับปรับค่าช่องรับแสง (f)

ที่ 8 นาฬิกา ไกลั่นชัตเตอร์

ที่ 9 นาฬิกา แป้นกลม สำหรับเปลี่ยนโหมดชัตเตอร์ Z (Time), B (Blub) และ M คือลั่นชัตเตอร์ตามเวลาที่ตั้งไว้

และ ที่ประมาณ 10 นาฬิกา เป็นช่องเสียบสายลั่นชัตเตอร์ 

ด้านบนของเลนส์ จะเห็นตัวเลข แสดงความเร็วชัตเตอร์ที่แป้นปรับ และ ค่าช่องรับแสงที่ด้านข้างของตัวเลนส์

ด้านขวาของเลนส์ จะเป็นปุ่มปรับสูง-ต่ำ ของตัวเลนส์ ด้านซ้ายมีช่องมองภาพ หมุนได้ แนวตั้ง แนวนอน และ ระดับน้ำ

ที่รางด้านซ้าย จะมีต้วล๊อคเลนส์ และ แป้นบอกระยะโฟกัส เมื่อดึงมาจนสุด ตัวเลนส์จะถูกล๊อคไว้
ต้องดึงสลักที่อยู่หลังปุ่มหมุนปรับโฟกัสออกก่อน จึงจะทำการหมุนหรับระยะโฟกัสได้ กล้องตัวนี้ บอกระยะเป็นหน่วย เมตร

ที่ด้านบนของเบลโล จะมีตัวล๊อคเมื่อใช้งานปกติ ปลดตัวล๊อคออก แล้วเลื่อนรางออกไป
จะขยายเบลโลออกไปเป็น 2 เท่า ทำให้สามารถถ่ายรูปแบบ โคลสอัพ หรือมาโคร 1:1 ได้ใกล้วัตถุ ถึง 9 นิ้ว

ตัวกล้องด้านขวา เรียบง่าย มีช่องสำหรับเกลียวขาตั้งกล้อง ด้านซ้ายเรียบ ๆ และ
ด้านหลัง เปิดฝา มีฮูด และ กระจก Ground Glass สำหรับดู และ โฟกัสภาพ

Brilliant Viewfinder ช่องมองภาพแบบหมุนปรับได้แนวตั้ง แนวนนอน มาพร้อมกับระดับน้ำ
ปุ่มหมุนปรับระดับความสูงของเลนส์ ขึ้น และ ลง

เลนส์สามารถปรับขึ้นและ ลงได้ (Rise and Fall)

อีกทั้งยังสามารถปรับ เลื่อน ซ้าย-ขวา ได้ (Shift)

ด้านบนของตัวกล้อง ขวามือจะมีปุ่มสำหรับปลดล๊อคแผงด้านหลัง เพื่อเปลี่ยนใส่ฟิล์มโฮลเดอร์ ในรูปเป็น โฮลเดอร์สำหรับฟิล์มกระจกแห่ง มีมากับตัวกล้อง

กล้อง ICA Ideal 111 ตัวนี้ ในยุคนั้น ผลิตออกมาเพื่อใช้กับ ฟิล์มกระจก และ ฟิล์มแผ่น แบบ Pack Film ตามรูปด้านซ้าย
ส่วนด้านขวา ผมมีโฮลเดอร์สำหรับใส่ฟิล์มม้วน 120 ลองเอามาประยุกต์ใช้ดู ทดสอบแล้ว ใช้ได้ดี แต่ต้องระวังในการใช้งานนิดหน่อย

การใช้งานในปัจจุบันนี้ Pack Film แบบแผ่น ไม่มีจำหน่ายแล้ว จึงไม่สามารถลองถ่ายได้
ชุดพร้อมใช้งาน เป็นโฮลเดอร์สำหรับฟิล์มกระจกแบบ Dry Plate ที่ปัจจุบันยังมีคนทำออกมาขายอยู่
และ โฮลเดอร์สำหรับฟิล์มม้วน 120 ที่ยังใช้กันอยู่ในปัจจุบัน ตอนนี้ก็พร้อมออกไปถ่ายรูปแล้วครับ

ตัวอย่างรูป จากกล้อง ICA Idel 111 (Model A)

ข้อมูลการถ่ายและกระบวนการล้าง (Exhibition Data Sheet)

• กล้อง (Camera): Ica Ideal 111 (c. 1910s–1920s)

• เลนส์ (Lens): Ica "Novar-Anastigmat" 1:6.8 f=9cm

• สื่อบันทึกภาพ (Medium): J. Lane Dry Plates (ฟิล์มเพลตกระจกแห้ง)

• ความไวแสง (Film Speed): ISO / ASA 2

• น้ำยาล้าง (Developer): Kodak HC-110 (Dilution B / อัตราส่วน 1:31)

• อุณหภูมิและเวลา (Temp & Time): 20°C เป็นเวลา 5 นาที

จุดเด่นทางเทคนิคของภาพชุดนี้ (Technical Highlights)

• เสน่ห์ของ ASA 2: เนื่องจากฟิล์มกระจกแห้งมีความไวแสงต่ำมาก (ASA 2) ทำให้ภาพที่ได้มีเกรนที่ละเอียดเนียนตาเป็นพิเศษ และสามารถเก็บคอนทราสต์ (Contrast) ระหว่างแสงสว่างและเงาบนหินอ่อนและโลหะได้อย่างนุ่มนวลและมีมิติ

• Orthochromatic Look: เพลตกระจกแห้งประเภทนี้มักจะตอบสนองต่อแสงสีฟ้าได้ดี แต่ไวต่อสีแดงน้อย ทำให้โทนสีของทองคำ กระเบื้องโมเสก และพื้นผิวโลหะเกิดมิติความเข้มไล่ระดับ (Tonal Range) ที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัวของการถ่ายภาพในยุคศตวรรษที่ 19-20

• ขอบภาพเพลตแท้ (Authentic Plate Edges): สามารถสังเกตเห็นรอยขอบกระจกและคราบน้ำยาที่มุมภาพ ซึ่งเป็นเสน่ห์เฉพาะตัวของฟิล์มกระจกแห้งแท้ๆ ที่ไม่สามารถเลียนแบบได้ด้วยกล้องดิจิทัล

No.001
ICA Ideal 111 : Novar-Anastimat 9cm f6.8
J. Lane Dry Plate 6.5x9cm ASA2
f25 : 30 min.
HC-110 Dilution B : 5mins

บานประตูพระอุโบสถ วัดราชบพิธสถิตมหาสีมาราม

• คำบรรยายภาพ: ภาพมุมเจาะแสดงความงามอันประณีตของบานประตูพระอุโบสถ ขนาบข้างด้วยรูปปั้นช้างโลหะบนฐานหินอ่อน โทนสีขาวดำจากกระบวนการกระจกแห้ง (Dry Plate) ช่วยขับเน้นมิติ ความละเอียดของลวดลาย และความสวยงามอันเป็นเอกลักษณ์ของวัดราชบพิธให้เด่นชัดและทรงคุณค่าทางประวัติศาสตร์

120 Roll film Black and White

บานประตูประดับมุกและช้างโลหะ (วัดราชบพิธฯ)

• คำบรรยายภาพ: ภาพมุมเจาะความประณีตของบานประตูมุกแกะสลักอันวิจิตร ขนาบข้างด้วยรูปปั้นช้างโลหะบนฐานหินอ่อน โทนสีขาวดำจากฟิล์ม 120 ขับเน้นมิติ ความละเอียดของลวดลาย และ พื้นผิวโลหะได้อย่างดีเยี่ยม ให้ความรู้สึกขรึม สงบ และทรงคุณค่าทางประวัติศาสตร์

สองรูปข้างบนนี้ ตั้งกล้องตำแหน่งเดียวกัน ถ่ายรูป ทั้งใช้ฟิล์มกระจก Dry Plate และ ฟิล์มม้วน 120 ขาวดำ เอามาดูเปรียบเทียบกันเลย

รูปนี้ถ่ายในที่ร่มไม่มีแสงแดด วัดแสงแล้วได้เวลา 15 นาที เนื่องจากฟิล์มกระจก ISO2 ถ้าเกิน 2 นาที ต้องเพิ่มเวลาอีก 1 เท่าตัว

โชคดีมาก ที่ 30 นาทีนี้ ไม่มีใครเดินผ่าน แสงไม่เปลี่ยนไปมาก และ ไม่มีแดดออกเลย

No.002
ICA Ideal 111 : Novar-Anastimat 9cm f6.5
J. Lane Dry Plate 6.5x9cm ASA2
f25 : 40 Sec.
HC-110 Dilution B : 5mins

หน้าบันและซุ้มประตูพระอุโบสถ

• คำบรรยายภาพ: ภาพมุมกว้างแสดงสถาปัตยกรรมอันงดงามของพระอุโบสถ วัดราชบพิธสถิตมหาสีมาราม ถ่ายทอดเส้นสายความอ่อนช้อยของยอดมงกุฎ ซุ้มประตู และฐานบันไดหินอ่อน การใช้กระบวนการถ่ายภาพโบราณช่วยให้เก็บรายละเอียดความเที่ยงตรงของมิติสถาปัตยกรรมได้อย่างงดงาม ราวกับภาพบันทึกจดหมายเหตุในอดีต

120 Roll film Black and White

ซุ้มประตูและมงกุฎสถาปัตยกรรม (วัดราชบพิธฯ)

• คำบรรยายภาพ: ภาพมุมกว้างแสดงหน้าบันและยอดมงกุฎอันสวยงามของพระอุโบสถวัดราชบพิธฯ การใช้กล้อง Ica Ideal 111 ช่วยบันทึกความเที่ยงตรงของมิติสถาปัตยกรรมได้อย่างงดงาม ราวกับภาพบันทึกจดหมายเหตุในอดีต แต่ยังคงความคมชัดและมิติที่ยอดเยี่ยมของฟิล์ม Medium Format

ฟิล์มกระจก จะเก็บได้แต่แสงสีฟ้า สังเกตองค์พระ ที่อยู่ข้างใน ฟิล์มกระจก Dry Plate จะไม่เห็นเลย

ความงามระดับตำนาน ผ่านฟิล์ม Medium Format (วัดราชบพิธฯ)

• คำบรรยายภาพ: ภาพสถาปัตยกรรมวัดราชบพิธฯ ในมุมมองอันทรงพลัง ถ่ายทอดเส้นสายอันอ่อนช้อยของสถาปัตยกรรมไทยผ่านโทนสีขาวดำที่ละมุน (Rich Black & White Tonal Range) และคอนทราสต์ที่นุ่มนวลซึ่งเป็นเอกลักษณ์ของเลนส์ Ica Novar-Anastigmat เมื่อใช้ร่วมกับฟิล์ม Medium Format ให้มิติภาพที่ลึกและมีชีวิตชีวา

ความสามรถในการ Rise เลนส์ โดยการเลื่อนเลนส์ขึ้น ช่วยทำให้ถ่ายรูปสถาปัตยกรรม ได้ตรง สวยงาม

รูปนี้เป็นรูปเต็มฟิล์ม ไม่ได้ตัด ครอป หรือ ปรับ Perspective

ข้อมูลการถ่ายภาพ (Shooting Data Sheet)

• กล้อง (Camera): Ica Ideal 111 (c. 1910s–1920s)

• เลนส์ (Lens): Ica "Novar-Anastigmat" 1:6.8 f=9cm (เลนส์อายุนับร้อยปี)

• ฟิล์ม (Film): ฟิล์มขาวดำ 120 (Medium Format B&W Film)

• อุปกรณ์เสริม (Accessories): Roll Film Back (Adaptor สำหรับใส่ฟิล์มม้วน 120)

เกร็ดความรู้: เสน่ห์ของเลนส์ Novar อายุนับร้อยปีบนฟิล์ม 120

การนำกล้อง Folding โบราณมาใช้ร่วมกับฟิล์ม Medium Format เบอร์ 120 ถือเป็นศิลปะและการผสมผสานที่ยอดเยี่ยม:

• Tonal Quality: เลนส์อายุเก่าแก่ (Novar-Anastigmat) แม้จะไม่มีการเคลือบสารกันสะท้อน (Uncoated) แต่ให้โทนสีขาวดำที่มีคอนทราสต์นุ่มนวล ไม่จัดจ้านเหมือนเลนส์สมัยใหม่ เก็บรายละเอียดในส่วนเงา (Shadow) ได้ดี ซึ่งเป็นที่นิยมอย่างยิ่งในกลุ่มนักถ่ายภาพสตรีทและสถาปัตยกรรม

• Character of Vintage Lens: เลนส์ตัวนี้มักให้โบเก้ (Bokeh) และคุณภาพภาพที่เป็นเอกลักษณ์ (Softness at edges) ซึ่งแตกต่างจากภาพดิจิทัลอย่างชัดเจน การมีอยู่ของขอบภาพที่ไม่คมชัดอย่างสมบูรณ์แบบนั้นกลับกลายเป็น "เสน่ห์" ของภาพถ่ายจากกล้องวินเทจ

• Medium Format Detail: ขนาดเฟรมภาพที่ใหญ่ขึ้น (เช่น 6x9 ซม. ขึ้นอยู่กับ Roll Film Back ที่ใช้) ให้รายละเอียด (Resolution) และความลึกของภาพที่มากกว่าฟิล์ม 35 มม. ทั่วไปอย่างเห็นได้ชัด ทำให้ภาพดูมีมิติและรายละเอียดที่น่าทึ่ง